Opracowanie: Zespół doradców Chemi
Czyszczenie nagrobków przed 1 listopada można wykonać samodzielnie: mycie, usuwanie plam po wosku ze zniczy i konserwacja mieszczą się w jednej wizycie, a usuwanie zielonego nalotu i impregnację trzeba zacząć kilka dni wcześniej. Granit, marmur, lastryko i beton myje się tym samym płynem do nagrobków; różnice dotyczą wosku, nalotów, kwaśnych środków i impregnacji.
Czego potrzebujesz
- Pasta na plamy po wosku ze zniczy: Dynasil Oil Absorber. Pochłania wosk i parafinę, a także oleje i smary, z kamienia naturalnego, w tym nagrobków i pomników, oraz z lastryka; po wyschnięciu zbiera się ją jako skorupę. Krok 3. Nie pasuje do kamienia z powłoką ochronną, malowanego lub barwionego powierzchniowo ani do pracy poniżej 10 °C.
- Płyn do mycia nagrobków: Tenzi Nagrobki Czyszczenie. Do granitu, marmuru, lastryka, kamienia i betonu; usuwa uporczywy brud, ptasie odchody, ślady liści i zielone naloty. Krok 4.
- Preparat na zielony nalot: Tenzi Nagrobki Naloty Zielone. Działa bez szorowania, efekt po 2–3 dniach. Krok 2; zielone naloty usuwa też płyn do mycia, ale z szorowaniem.
- Preparat konserwujący: Tenzi Nagrobki Konserwacja. Nabłyszcza płytę i zostawia cienką warstwę ograniczającą osadzanie się zabrudzeń. Krok 6; pomija się go przy impregnacji.
- Impregnat, dobrany do kamienia: Dynasil Kamień do granitu i marmuru albo Dynasil Beton do lastryka. Oba wnikają w pory i nie zmieniają wyglądu kamienia. Kroki 7–8.
Akcesoria: rękawice ochronne z kauczuku nitrylowego (nie lateksowe), okulary ochronne, szpachelka do pasty, gąbka lub szczotka, czysta woda, sucha szmatka, ściereczka z mikrofibry, pędzel lub wałek do impregnatu.
Krok po kroku
Rozpoznać kamień i zaplanować prace
Ustalić, z czego jest nagrobek: granit, marmur, lastryko czy beton. Z płyty zebrać liście, piasek i inne luźne zabrudzenia, a znicze zgasić i odstawić: pasta na wosk i impregnaty są łatwopalne. Jeśli kamień pokrywa zielony nalot albo ma zostać zaimpregnowany, prace trzeba rozłożyć w czasie: preparat na nalot daje efekt po 2–3 dniach, a impregnat nakłada się dopiero na suchy kamień. Pastę na wosk najlepiej nakładać w suchy dzień, przy temperaturze co najmniej 10 °C.

Zielony nalot: preparat bez szorowania
Założyć rękawice i okulary ochronne. Tenzi Nagrobki Naloty Zielone rozpylić bez rozcieńczania na suchy kamień, równomiernie na całej powierzchni z nalotem, i zostawić do wyschnięcia. Kamienia nie trzeba szorować: efekt czyszczenia pojawia się po 2–3 dniach, dlatego preparat nanosi się kilka dni przed myciem. Płyn kierować tylko na kamień, tak by nie spływał na ziemię i rośliny wokół grobu. Preparat nie pasuje do mokrego kamienia ani do zabiegu w dniu wizyty.

Wosk ze zniczy: pasta pochłaniająca
Kamień musi być suchy, nienagrzany i nienasłoneczniony. Najpierw wykonać próbę na małym, mało widocznym fragmencie i ocenić efekt. Dynasil Oil Absorber rozprowadzić szpachelką tak, by plama była przykryta bez prześwitów: na granicie i lastryku warstwą około 1–2 mm, na porowatym kamieniu, np. piaskowcu, warstwą co najmniej 3–4 mm. Pastę zostawić do całkowitego wyschnięcia, zwykle na 2–4 godziny, i do tego czasu chronić przed deszczem. Suchą skorupę zebrać razem z wchłoniętym woskiem, a resztki na gładkim kamieniu zwilżyć wodą i zetrzeć gąbką lub szmatką. Na porowatym kamieniu resztki szoruje się szczotką z wodą i pieniącym detergentem, a potem spłukuje mocnym strumieniem wody.

Mycie nagrobka z granitu, marmuru i lastryka
Tenzi Nagrobki Czyszczenie nanieść bez rozcieńczania na zabrudzone miejsca i odczekać 2–5 minut. Następnie szorować gąbką lub szczotką. Ten sam płyn służy do granitu, marmuru, lastryka, kamienia i betonu, więc na nagrobku z kilku materiałów nie trzeba zmieniać środka.

Spłukać i wytrzeć do sucha
Dokładnie spłukać kamień czystą wodą, aż znikną resztki płynu. Pomnik wytrzeć do sucha czystą szmatką, co poprawia efekt mycia.

Konserwacja i połysk
Na umytą płytę rozpylić Tenzi Nagrobki Konserwacja bez rozcieńczania. Wytrzeć do sucha miękką szmatką, a potem wypolerować czystą ściereczką z mikrofibry. Preparat nabłyszcza kamień i zostawia cienką warstwę ograniczającą osadzanie się zabrudzeń z powietrza; ochrona działa od chwili naniesienia. Kto wybiera impregnację, pomija ten krok.

Impregnacja: przygotowanie kamienia
Impregnat wnika w pory i ogranicza wchłanianie wody, ale wymaga podłoża czystego, suchego i bez powłok, dlatego nakłada się go zamiast preparatu konserwującego, nie na jego warstwę. Po myciu odczekać, aż kamień wyschnie: bez wilgotnych plam, optycznie suchy; zwykle trwa to co najmniej 1–2 dni. Na małym, mało widocznym fragmencie wykonać próbę i ocenić kolor po wyschnięciu. Osłonić szkło, metalowe litery i inne elementy niechłonne: Dynasil Kamień twardnieje na nich w ciągu kilku godzin i potem nie da się go usunąć, więc przypadkowe krople zebrać od razu.

Nakładanie impregnatu
Pracować przy suchej, bezdeszczowej pogodzie, w temperaturze od 0 do 30 °C.
- Granit i marmur polerowany (Dynasil Kamień): rozprowadzić pędzlem, wałkiem lub szmatką zwilżoną impregnatem, po kilku minutach zebrać nadmiar suchą szmatką, zanim przeschnie, i wypolerować bez smug; zużycie orientacyjnie 0,02–0,04 l/m².
- Granit i marmur niepolerowany (Dynasil Kamień): co najmniej dwa nałożenia „mokre na mokre”: kolejne, gdy poprzednie wsiąkło, a kamień jest jeszcze wilgotny; dla granitu orientacyjnie 0,10–0,15 l/m², dla marmuru 0,12–0,20 l/m².
- Lastryko (Dynasil Beton): Dynasil Kamień jest przeznaczony do kamienia naturalnego, a lastryko to kruszywo łączone cementem, dlatego impregnuje się je preparatem do materiałów cementowych. Dynasil Beton nakłada się bez rozcieńczania pędzlem, w co najmniej dwóch warstwach „mokre na mokre”; zużycie na lastryku orientacyjnie 100–150 ml/m² przy dwukrotnym nakładaniu.
Inne preparaty do granitu płomieniowanego i kamieni o szczególnych wymaganiach: impregnaty do kamienia.

Typowe błędy
- Kwaśny odkamieniacz lub środek do rdzy na marmurze i lastryku. Marmur jest kamieniem wapiennym, a lastryko i beton są łączone cementem; oba rodzaje są wrażliwe na kwasy, a kwaśny środek do rdzy atakuje kamień wiązany wapnem. Także część granitów nie jest odporna na kwasy. Właściwie: płyn przeznaczony do nagrobków z danego kamienia, a kwaśny preparat tylko wtedy, gdy jego etykieta wprost dopuszcza ten kamień, i zawsze po próbie w mało widocznym miejscu.
- Łączenie środka z chlorem z innym preparatem. Preparat z aktywnym chlorem w kontakcie z produktem kwaśnym może uwalniać chlor, a metal, drewno i tkaniny może odbarwiać. Właściwie: jeden preparat naraz, bez mieszania z innymi środkami; metalowe litery, drewniane elementy i wstążki chronić przed środkami chlorowymi.
- Pasta na wosk lub impregnat przy palących się zniczach. Pasta jest wysoce łatwopalna, impregnaty łatwopalne. Właściwie: przed zabiegiem zgasić i odstawić znicze, a zapalić je dopiero po zakończeniu pracy.
- Pasta na wosk w zimny lub deszczowy dzień. Poniżej 10 °C pracy nie zaleca się, a do chwili zebrania suchej pasty trzeba ją chronić przed opadami. Właściwie: suchy dzień, co najmniej 10 °C, 2–4 godziny na wyschnięcie pasty pod osłoną przed opadami.
- Preparat na nalot albo impregnat w złym momencie. Naloty Zielone dają efekt dopiero po 2–3 dniach, więc nalot spryskany tuż przed świętem nie zdąży zniknąć; impregnat na wilgotnym lub niedomytym kamieniu wchłania się nierównomiernie, a niezebrany nadmiar zostaje na polerowanej płycie jako warstwa i smugi. Właściwie: nalot kilka dni wcześniej, impregnat na kamień suchy co najmniej 1–2 dni po myciu, nadmiar zebrać, zanim przeschnie.
Produkty z poradnika
Potrzebne są tylko preparaty pasujące do problemu: wosk ze zniczy i zielony nalot to osobne zabiegi, a impregnat wybiera się jeden, zależnie od kamienia.
Podsumowanie
Granit, marmur i lastryko myje się płynem do nagrobków bez rozcieńczania, plamy po wosku usuwa pasta pochłaniająca, a o trwałym efekcie decydują unikanie kwasów na wrażliwym kamieniu i wybór między konserwacją a impregnacją: środki do czyszczenia nagrobków.